ฟลูออไรด์ทำให้ไอคิวลดลงหรือไม่?

เผยแพร่โดย: International IQ Test
ปรับปรุงล่าสุด: 9 พฤศจิกายน 2569

บทนำ

การเติมฟลูออไรด์ในน้ำดื่มเริ่มขึ้นในสหรัฐอเมริกาเมื่อปี ค.ศ. 1945 ปัจจุบันมีการเติมฟลูออไรด์ในน้ำในหลายประเทศ รวมถึงแคนาดา ชิลี สิงคโปร์ ฮ่องกง มาเลเซีย ไอร์แลนด์ นิวซีแลนด์ และบราซิล เพื่อช่วยป้องกันฟันผุ

ฟลูออไรด์ยังเป็นส่วนผสมในยาสีฟัน เพราะช่วยปกป้องฟัน แต่ฟลูออไรด์ดีต่อสมองของเราด้วยหรือไม่? งานวิจัยหลายชิ้นได้ศึกษาคำถามนี้ และต่อไปนี้คือผลที่พบ

1. การได้รับฟลูออไรด์มากขึ้นสัมพันธ์กับไอคิวที่ต่ำลงในเด็ก

การศึกษาของ Taylor และคณะ (2025) ซึ่งตีพิมพ์ใน JAMA Pediatrics พบความสัมพันธ์ที่มีนัยสำคัญทางสถิติระหว่างการได้รับฟลูออไรด์มากขึ้นกับไอคิวที่ต่ำลงในเด็ก

ยิ่งเด็กได้รับฟลูออไรด์มาก ไอคิวเฉลี่ยยิ่งมีแนวโน้มต่ำลง โดยความเข้มข้นของฟลูออไรด์ในปัสสาวะที่เพิ่มขึ้นทุก 1 mg/L สัมพันธ์กับไอคิวที่ลดลงประมาณ 1.63 คะแนน ตามรายงานของ Taylor และคณะ (2025) ซึ่งรวมการวิเคราะห์งานวิจัย 13 ชิ้นที่ใช้ข้อมูลการตรวจวัดระดับบุคคล

การวิเคราะห์บางส่วนที่มีความเข้มข้นของฟลูออไรด์ในปัสสาวะต่ำกว่า 1.5 mg/L ก็พบความสัมพันธ์ที่มีนัยสำคัญทางสถิติเช่นกัน อย่างไรก็ตาม ในการวิเคราะห์ภาพรวมของความเข้มข้นในน้ำดื่มต่ำกว่า 1.5 mg/L ความสัมพันธ์ดังกล่าวไม่มีนัยสำคัญทางสถิติ

การศึกษานี้ไม่ได้ระบุระดับการได้รับฟลูออไรด์ต่ำสุดที่อาจส่งผลต่อไอคิว หรือว่ามี “ช่วงที่ปราศจากความเสี่ยง” อยู่หรือไม่ แต่แสดงให้เห็นว่าการได้รับมากขึ้นมีแนวโน้มสัมพันธ์กับไอคิวเฉลี่ยที่ต่ำลง

การวิเคราะห์อภิมานจากฮาร์วาร์ดได้ข้อสรุปคล้ายกัน ในงานวิจัยที่ศึกษาความเข้มข้นของฟลูออไรด์สูงเป็นหลัก เด็กในกลุ่มที่ได้รับมากกว่ามีคะแนนเฉลี่ยเทียบเท่ากับไอคิวที่ต่ำกว่าประมาณ 7 คะแนน เมื่อเทียบกับเด็กในกลุ่มที่ได้รับน้อยกว่า

การศึกษาแบบติดตามไปข้างหน้าในแคนาดาของ Green และคณะ (2019) ซึ่งตีพิมพ์ใน JAMA Pediatrics ยังพบความสัมพันธ์ระหว่างการได้รับฟลูออไรด์ระหว่างตั้งครรภ์กับไอคิวที่ต่ำลงในเด็ก การวิเคราะห์ฟลูออไรด์ในปัสสาวะของมารดาครอบคลุมคู่แม่–ลูก 512 คู่

ในชุมชนที่ศึกษา ความเข้มข้นเฉลี่ยของฟลูออไรด์ในน้ำดื่มอยู่ที่ 0.59 mg/L ในพื้นที่ที่เติมฟลูออไรด์ เทียบกับ 0.13 mg/L ในพื้นที่ที่ไม่ได้เติม ในการวิเคราะห์เพิ่มเติมที่ปรับปัจจัยอื่นแล้ว ความเข้มข้นของฟลูออไรด์ในน้ำที่เพิ่มขึ้นทุก 1 mg/L สัมพันธ์กับไอคิวของเด็กที่ลดลงเฉลี่ย 5.29 คะแนน (ช่วงความเชื่อมั่น 95%: −10.39 ถึง −0.19) ผลนี้มาจากการวิเคราะห์ทางสถิติขั้นทุติยภูมิของกลุ่มตัวอย่างย่อย ไม่ใช่ความแตกต่างของไอคิวที่วัดโดยตรงระหว่างสองกลุ่ม ทั้งนี้ ความสัมพันธ์ทางสถิติดังกล่าวไม่ได้พิสูจน์ความเป็นเหตุเป็นผล

การศึกษาของ Grandjean และคณะ (2023) ซึ่งรวมกลุ่มตัวอย่างแบบติดตามไปข้างหน้าสามกลุ่มจากเดนมาร์ก แคนาดา และเม็กซิโก รวมคู่แม่–ลูกมากกว่า 1,500 คู่ ก็พบความสัมพันธ์ที่มีนัยสำคัญทางสถิติระหว่างการได้รับฟลูออไรด์ก่อนคลอดกับไอคิวที่ต่ำลงในเด็ก

นักวิจัยประมาณว่าความเข้มข้นของฟลูออไรด์ในปัสสาวะของมารดาที่เพิ่มขึ้นทุก 1 mg/L สัมพันธ์กับไอคิวที่ลดลงเฉลี่ย 2.06 คะแนน โดยมีความเข้มข้นอ้างอิงที่คำนวณจากแบบจำลองเท่ากับ 0.45 mg/L และขอบเขตล่างของความเชื่อมั่นเท่ากับ 0.28 mg/L พวกเขาสรุปว่าหญิงตั้งครรภ์และเด็กอาจจำเป็นต้องได้รับการปกป้องจากความเป็นพิษต่อระบบประสาทของฟลูออไรด์ อย่างไรก็ตาม เมื่อวิเคราะห์กลุ่มตัวอย่างเดนมาร์กแยกต่างหาก ไม่พบความสัมพันธ์ที่มีนัยสำคัญ และความเข้มข้นเหล่านี้ไม่ใช่เกณฑ์ที่ได้รับการยืนยันแล้วว่าฟลูออไรด์ก่อพิษที่ระดับดังกล่าว

2. การได้รับฟลูออไรด์มากเกินไปอาจส่งผลต่อสมองอย่างไร

บทความทบทวนทางวิทยาศาสตร์ปี 2024 อธิบายกลไกทางชีววิทยาที่เป็นไปได้สี่ประการ ซึ่งอาจทำให้การได้รับฟลูออไรด์มากเกินไปส่งผลต่อร่างกาย โดยเฉพาะสมอง:

• ภาวะเครียดออกซิเดชัน: การได้รับฟลูออไรด์มากเกินไปอาจเพิ่มการสร้างอนุมูลและสารออกซิเจนที่ไวต่อปฏิกิริยา และรบกวนระบบต้านอนุมูลอิสระของเซลล์ประสาท
• การทำงานผิดปกติของไมโทคอนเดรีย: ไมโทคอนเดรียสร้าง ATP ซึ่งเป็นแหล่งพลังงานที่เซลล์ประสาทต้องใช้ในการทำงาน ในแบบจำลองทดลองบางชนิด ฟลูออไรด์รบกวนการทำงานของไมโทคอนเดรีย
• การรบกวนการทำงานของไซแนปส์: การทดลองพบการเปลี่ยนแปลงของการส่งสัญญาณประสาทและความยืดหยุ่นของไซแนปส์ ซึ่งทั้งสองอย่างมีส่วนในการเรียนรู้และความจำ
• การรบกวนการควบคุมแคลเซียมในเซลล์: แคลเซียมควบคุมการส่งสัญญาณประสาท ความผิดปกติในการควบคุมแคลเซียมอาจทำให้เซลล์ทำงานผิดปกติ หรือถึงขั้นทำให้เซลล์ประสาทเสียหาย

กลไกเหล่านี้ส่วนใหญ่ศึกษาในแบบจำลองทดลอง และเพียงลำพังยังไม่สามารถยืนยันผลของการได้รับในปริมาณต่ำต่อมนุษย์ได้

สรุป

งานวิจัยแสดงให้เห็นว่าการได้รับฟลูออไรด์มากขึ้นในเด็กมีแนวโน้มสัมพันธ์กับไอคิวที่ต่ำลง โดยเฉพาะเมื่อมีความเข้มข้นสูง ยังไม่มีการระบุเกณฑ์อย่างชัดเจนว่าการได้รับต่ำกว่าระดับใดจะไม่มีผลต่อพัฒนาการด้านการรู้คิดเลย

ปัจจุบันองค์การอนามัยโลกแนะนำว่าความเข้มข้นของฟลูออไรด์ในน้ำดื่มไม่ควรเกิน 1.5 mg/L อย่างไรก็ตาม การศึกษาในแคนาดาของ Green และคณะ (2019) ยังพบความสัมพันธ์ระหว่างการได้รับฟลูออไรด์มากขึ้นกับไอคิวที่ต่ำลงในเด็กที่อาศัยอยู่ในชุมชนซึ่งมีความเข้มข้นเฉลี่ยในน้ำตั้งแต่ 0.13 ถึง 0.59 mg/L ขึ้นอยู่กับว่ามีการเติมฟลูออไรด์หรือไม่

ทุกวันนี้การได้รับฟลูออไรด์ยังเกิดขึ้นอย่างแพร่หลาย ทั้งจากน้ำที่เติมฟลูออไรด์ในบางประเทศและจากยาสีฟันผสมฟลูออไรด์ที่อาจถูกกลืนลงไปบางส่วน

จึงควรพิจารณาปริมาณฟลูออไรด์ที่ได้รับโดยรวม โดยเฉพาะในช่วงตั้งครรภ์และวัยเด็ก พร้อมตระหนักว่าการศึกษาเชิงสังเกตเพียงอย่างเดียวไม่สามารถยืนยันความเป็นเหตุเป็นผลได้

การศึกษาแบบติดตามไปข้างหน้าขนาดใหญ่ที่รวมการตรวจวัดการได้รับฟลูออไรด์ซ้ำหลายครั้ง การตรวจ MRI สมอง แบบทดสอบการรู้คิด และวิธีที่ควบคุมปัจจัยกวนได้ดีขึ้น จะช่วยอธิบายกลไกทางชีววิทยาที่เกี่ยวข้องและให้หลักฐานที่หนักแน่นขึ้นสำหรับประเมินความเป็นเหตุเป็นผล