آیا فلوراید ضریب هوشی را کاهش می‌دهد؟
منتشرشده توسط: International IQ Test
آخرین به‌روزرسانی:
مقدمه
افزودن فلوراید به آب آشامیدنی در سال ۱۹۴۵ در ایالات متحده آغاز شد. امروزه برای کمک به پیشگیری از پوسیدگی دندان، آب در چندین کشور از جمله کانادا، شیلی، سنگاپور، هنگ‌کنگ، مالزی، ایرلند، نیوزیلند و برزیل فلورایددار می‌شود.
فلوراید به خمیردندان نیز اضافه می‌شود، زیرا به محافظت از دندان‌ها کمک می‌کند. اما آیا برای مغز ما هم مفید است؟ چندین مطالعه این پرسش را بررسی کرده‌اند. در ادامه یافته‌های آن‌ها را می‌خوانید.
در ایالات متحده به آب آشامیدنی فلوراید اضافه می‌شود
۱. مواجهه بیشتر با فلوراید با ضریب هوشی پایین‌تر در کودکان مرتبط است
مطالعه تیلور و همکاران (۲۰۲۵)، منتشرشده در JAMA Pediatrics، ارتباطی معنادار از نظر آماری میان مواجهه بیشتر با فلوراید و ضریب هوشی پایین‌تر در کودکان یافت.
هرچه کودکان بیشتر در معرض فلوراید باشند، میانگین ضریب هوشی آن‌ها معمولاً پایین‌تر است؛ به‌ازای هر ۱ میلی‌گرم در لیتر افزایش غلظت فلوراید در ادرار، حدود ۱٫۶۳ نمره کاهش ضریب هوشی مشاهده شده است. این یافته به مطالعه تیلور و همکاران (۲۰۲۵) مربوط است که تحلیل ۱۳ مطالعه با اندازه‌گیری‌های فردی را در بر می‌گیرد.
در برخی تحلیل‌های غلظت فلوراید ادرار کمتر از ۱٫۵ میلی‌گرم در لیتر نیز ارتباطی معنادار از نظر آماری مشاهده شد. با این حال، در تحلیل کلی غلظت‌های کمتر از ۱٫۵ میلی‌گرم در لیتر در آب آشامیدنی، این ارتباط از نظر آماری معنادار نبود.
این مطالعه پایین‌ترین سطح مواجهه‌ای را که ممکن است در آن اثری بر ضریب هوشی رخ دهد، مشخص نمی‌کند و وجود «بازه بدون خطر» را نیز تعیین نمی‌کند. با این حال، نشان می‌دهد مواجهه بیشتر معمولاً با میانگین ضریب هوشی پایین‌تر مرتبط است.
یک فراتحلیل از دانشگاه هاروارد به نتایج مشابهی رسید. در مطالعاتی که عمدتاً غلظت‌های بالای فلوراید را بررسی می‌کردند، کودکان گروه‌های با مواجهه بیشتر به‌طور میانگین نمراتی معادل حدود ۷ نمره ضریب هوشی کمتر از کودکان گروه‌های با مواجهه کمتر به دست آوردند.
مطالعه آینده‌نگر کانادایی گرین و همکاران (۲۰۱۹)، منتشرشده در JAMA Pediatrics، نیز ارتباطی میان مواجهه با فلوراید در دوران بارداری و ضریب هوشی پایین‌تر در کودکان مشاهده کرد. تحلیل فلوراید ادرار مادران شامل ۵۱۲ زوج مادر–کودک بود.
در جوامع مورد مطالعه، میانگین غلظت فلوراید در آب آشامیدنی در مناطق دارای آب فلورایددار ۰٫۵۹ میلی‌گرم در لیتر و در مناطق بدون فلورایدزنی ۰٫۱۳ میلی‌گرم در لیتر بود. در یک تحلیل تکمیلی با تعدیل عوامل دیگر، هر ۱ میلی‌گرم در لیتر افزایش غلظت فلوراید آب با کاهش میانگین ۵٫۲۹ نمره ضریب هوشی در کودکان مرتبط بود (فاصله اطمینان ۹۵٪: از −۱۰٫۳۹ تا −۰٫۱۹). این یافته از تحلیل آماری ثانویه یک زیرنمونه به دست آمده و نشان‌دهنده تفاوت ضریب هوشیِ مستقیماً اندازه‌گیری‌شده میان دو گروه نیست. این ارتباط آماری، با این حال، رابطه علت‌ومعلولی را ثابت نمی‌کند.
مطالعه گراندژان و همکاران (۲۰۲۳) که سه هم‌گروه آینده‌نگر از دانمارک، کانادا و مکزیک را با مجموع بیش از ۱٬۵۰۰ زوج مادر–کودک ترکیب کرد، نیز ارتباطی معنادار از نظر آماری میان مواجهه پیش از تولد با فلوراید و ضریب هوشی پایین‌تر در کودکان یافت.
پژوهشگران کاهش میانگین ۲٫۰۶ نمره ضریب هوشی به‌ازای هر ۱ میلی‌گرم در لیتر افزایش غلظت فلوراید در ادرار مادر را برآورد کردند؛ غلظت مرجع محاسبه‌شده با مدل ۰٫۴۵ میلی‌گرم در لیتر و حد پایین اطمینان ۰٫۲۸ میلی‌گرم در لیتر بود. آن‌ها نتیجه گرفتند که زنان باردار و کودکان ممکن است به محافظت در برابر سمیت عصبی فلوراید نیاز داشته باشند. با این حال، در تحلیل جداگانه گروه دانمارکی ارتباط معناداری دیده نشد و این غلظت‌ها آستانه‌های تثبیت‌شده‌ای نیستند که ثابت شده باشد فلوراید در آن‌ها اثر سمی ایجاد می‌کند.
۲. مواجهه بیش‌ازحد با فلوراید چگونه ممکن است بر مغز اثر بگذارد؟
یک مرور علمی در سال ۲۰۲۴ چهار سازوکار زیستی احتمالی را شرح می‌دهد که از طریق آن‌ها مواجهه بیش‌ازحد با فلوراید ممکن است بر بدن، به‌ویژه مغز، اثر بگذارد:
- استرس اکسیداتیو: مواجهه بیش‌ازحد با فلوراید می‌تواند تولید گونه‌های فعال اکسیژن را افزایش دهد و دفاع آنتی‌اکسیدانی سلول‌های عصبی را مختل کند.
- اختلال عملکرد میتوکندری: میتوکندری‌ها ATP تولید می‌کنند؛ منبع انرژی مورد نیاز نورون‌ها برای فعالیت. در برخی مدل‌های آزمایشی، فلوراید عملکرد میتوکندری را مختل می‌کند.
- اختلال سیناپسی: آزمایش‌ها تغییراتی در پیام‌رسانی نورونی و انعطاف‌پذیری سیناپسی نشان داده‌اند که هر دو در یادگیری و حافظه نقش دارند.
- اختلال در تنظیم کلسیم سلولی: کلسیم انتقال پیام‌های عصبی را تنظیم می‌کند. اختلال در تنظیم کلسیم می‌تواند به اختلال عملکرد سلولی یا حتی آسیب نورونی منجر شود.
این سازوکارها عمدتاً در مدل‌های آزمایشی بررسی شده‌اند و به‌تنهایی اثرات مواجهه با دوزهای پایین در انسان را اثبات نمی‌کنند.
نتیجه‌گیری
مطالعات نشان می‌دهند مواجهه بیشتر کودکان با فلوراید معمولاً با ضریب هوشی پایین‌تر مرتبط است، به‌ویژه در غلظت‌های بالا. آستانه‌ای که مواجهه کمتر از آن هیچ اثری بر رشد شناختی نداشته باشد، به‌روشنی مشخص نشده است.
سازمان جهانی بهداشت در حال حاضر توصیه می‌کند غلظت فلوراید در آب آشامیدنی از ۱٫۵ میلی‌گرم در لیتر بیشتر نباشد. با این حال، مطالعه کانادایی گرین و همکاران (۲۰۱۹) در جوامعی که میانگین غلظت آب، بسته به فلورایدزنی، از ۰٫۱۳ تا ۰٫۵۹ میلی‌گرم در لیتر متغیر بود نیز ارتباطی میان مواجهه بیشتر با فلوراید و ضریب هوشی پایین‌تر کودکان مشاهده کرد.
مواجهه با فلوراید همچنان رایج است؛ چه از طریق آب فلورایددار در برخی کشورها و چه از طریق خمیردندان حاوی فلوراید که ممکن است بخشی از آن بلعیده شود.
بنابراین، توجه به مجموع مواجهه با فلوراید، به‌ویژه در دوران بارداری و کودکی، اهمیت دارد؛ با این یادآوری که مطالعات مشاهده‌ای به‌تنهایی رابطه علت‌ومعلولی را اثبات نمی‌کنند.
مطالعات آینده‌نگر بزرگ که اندازه‌گیری‌های مکرر مواجهه با فلوراید، تصویربرداری MRI مغز، آزمون‌های شناختی و روش‌های بهتر برای کنترل عوامل مخدوش‌کننده را ترکیب کنند، می‌توانند به روشن‌شدن سازوکارهای زیستی کمک کنند و پایه محکم‌تری برای ارزیابی رابطه علت‌ومعلولی فراهم آورند.